به گزارش سرويس دفاع و امنيت مشرق، راکت هاي زمين به زمين از جمله قديمي ترين سلاح هاي توپخانه اي هستند. چند قرن پيش از اين، چيني ها اولين راکت ها و آتشبارهاي راکتي را ساختند و به جز در جشن و نمايش، جنگ ها نيز عرصه خودنمايي اين سلاح ها بودند. با اين وسيله از مسافت زياد و خارج از برد سلاح هاي دشمن مواضع او زير حجم آتش بالايي قرار گرفته و کار براي نيروهاي خودي راحت مي شد.
بعدها هندي ها نيز در مبارزه با استعمارگران انگليسي از راکت استفاده کردند که نمونه به غنيمت گرفته آن تحت نام کانگرو در انگليس به توليد رسيد. هر چند تا مدتها از راکت ها در کار تحقيقاتي استفاده شده و افرادي چون گودارد و زيولکوفسکي در اين زمينه شاخص شدند اما در واقع جنگ جهاني دوم زمان بيشترين کاربرد راکت ها به خصوص انواع زمين به زمين آنها بود که در آتشبارهاي چندلوله مورد استفاده قرار مي گرفت.
از گراد روسي تا فجر ايراني
در دوره جنگ تحميلي يکي از راکت اندازهايي که در حجم بالايي توسط دو طرف درگير استفاده شد سامانه 122 ميلي متري گراد ساخت شوروي سابق بود. اين سامانه از دقت بالايي برخوردار نبوده اما زماني که در حجم بالا مورد استفاده قرار مي گيرد مي تواند بسيار موثر بوده و خصوصا اثر رواني مخربي را براي روي دشمن دارد.
صنايع دفاعي جمهوري اسلامي ايران در سالهاي پس از جنگ با تجربيات به دست آمده از دوره جنگ به سرعت به طرف توسعه راکت اندازها براي استفاده در يگان هاي توپخانه اي رفت. چند نوع محصول متفاوت در اين بخش در کشور ما طراحي و ساخته شده است که خانواده فجر را مي توان به نوعي معروفترين خانواده راکت انداز ايراني معرفي کرد. راکت اندازهاي فجر در نوع اصلي فجر 3 و فجر 5 طراحي و توليد شدند.
راکت فجر3 يک پرتابه تک مرحله با کاليبر 240 ميليمتر، طول 5.2 متر و جرم 407 کيلوگرم بوده و به برد 43 کيلومتر مي رسد. سرجنگي 90 کيلوگرمي اين سلاح که 45 کيلوگرم آن ماده منفجره است قدرت تخريبي خوبي براي انهدام اهدافي چون مراکز فرماندهي و پشتيباني، مراکز تجمع، پادگان ها، فرودگاه هاي نزديک خطوط رزمي و ساير اهداف دارد.
راکت انداز فجر 3 در حال شليک
پرتابگرهاي اين راکت با تحرک بالا براي اجراي حجم آتش بالا و نسبتاً دقيق روي مواضع دشمن نقش مفيدي ايفا مي کنند. تجهيز يگان هاي توپخانه اي به اين راکت اندازها امکان پوشش منطقه اي نسبتاً وسيع را در مدت کوتاهي بوجود آورده و با توجه به سرعت مناسب خودروي حامل قدرت تحرک يگان هاي عملياتي را به ميزان زيادي افزايش داده و در عين حال آسيب پذيري واحدها در برابر آتش متقابل دشمن را کاهش مي دهند.
بر روي سقف کابين اين پرتابگرها آنتن هاي مخابراتي ديده مي شود که نشان دهنده وجود امکان عملکرد شبکه اي اين يگان ها است که به نوبه خود دقت آتش کلي را افزايش داده و مي تواند براي توزيع بهتر اهداف در منطقه بين آتشبارهاي موجود به کار رود.
فجر5 نوع دوربردتر و مؤثرتري از خانواده فجر بوده که داراي کاليبر 333 ميليمتر، جرم 915 کيلوگرم که 175 آن مربوط به سرجنگي و 90 کيلوگرم آن ماده منفجره است. اين راکت 6485 ميليمتري در بيشترين برد، به 75 کيلومتر مي رسد. خودروي پرتابگر اين راکت از همان نوع مربوط به راکت فجر3 است ولي با پرتابگر 4 لوله اي است.
نوع دو مرحله اي از فجر5 نيز تاکنون در چند نمايشگاه عمومي معرفي شده است که بيشتر از 9 متر طول داشته، به صورت تک فروندي شليک شده و پس از شتاب گرفتن توسط پيشران مرحله اول، اين بخش جدا شده و پيشران مرحله دوم روشن مي شود.
گفتني است پيشران مرحله اول اين راکت قطر بيشتري نسبت به خود موشک دارد و سرعت موشک را تا حد زيادي افزايش مي دهد بطوري که اين موشک به برد نهايي حدودا 190 کيلومتر رسيده و شعاع مرگباري سرجنگي از انوع انفجاري شديد آن بالغ بر 100 متر است. اين راکت نيز از روي پرتابگري مستقر بر کاميون هاي مشابه موارد قبلي شليک مي شود.
فجر 5 هدايت شونده مي شود
در جريان بازديد فرماندهي معظم کل قوا از نمايشگاه دستاوردهاي نيروي هوا فضاي سپاه در سال 1393 ، نمونه اي از راکت فجر 5 ديده شد که به عنوان موشک فجر 5 معرفي شده و در بخش سر جنگي آن بالک هايي ديده مي شود. رونمايي از اين راکت هدايت شونده در همان زمان هم از چشم تحليل گران بيگانه دور نماند.
موشک فجر 5 در نمايشگاه نيروي هوافضاي سپاه
يوزي رابين از مسئولين سابق برنامه دفاع موشکي رژيم صهيونيستي در باره اين راکت گفته بود: اين تصوير در اسراييل توجه ما را به خود جلب کرد. ايراني ها قطر راکت هاي خود را کاهش داده و اين به اين معنا است که اين سلاح در بحث دقت پيشرفت داشته و در حال حاضر شبيه به سلاح GLMRS ساخت آمريکا مي باشد.
رابين در عين حال تاکيد کرده بود که "به نظرم ايران در بخش در سطح قدرتهاي جهاني عمل مي کند."
فجر 5 مدل C از راه رسيد
در مدل جديد اين راکت که روز دوشنبه و در اواسط دهه فجر امسال توسط وزير دفاع از آن رونمايي شد، در بخش عقبي يک خروجي گاز متفاوت با نمونه ديده شده در سال 93 رو به رو هستيم و البته بالک هايي نيز به بخش عقبي راکت اضافه شده است.
درباره مشخصات سامانه هدايتي، برد، سرعت يا وزن و نوع سرجنگي اين راکت جديد اطلاعاتي منتشر نشده است و صرفا مي دانيم که کاليبر اين راکت مانند فجر 5 قبلي 333 ميلي متر است.
اما بالک هاي موجود در سر اين راکت نيز مي توان سرمنشا اتفاقات و تحولاتي مهم در حوزه طراحي و توليد راکت هاي پيشرفته در ايران باشد چراکه به احتمال زياد اين بالک ها براي هدايت سر جنگي استفاده مي شوند و با توجه به اينکه به نظر نمي رسد اندازه اين بالک ها به صورتي باشد که بتواند در هدايت کل راکت موثر باشد، مي توان اين گمانه زني را مطرح کرد که سر جنگي در اين راکت جدا شده و به صورت مستقل به سمت هدف حرکت مي کند.
با توجه به اينکه اين نوع طراحي و نصب بالک در سر جنگي موشک ها، پيش از اين در سامانه هاي مدرن و پرافتخار موشکي فاتح 110 و عماد ديده شده و باعث افزايش چشم گير دقت اين موشک ها شده است، چنين احتمالي خارج از توان و ايده هاي متخصصان دفاعي کشورمان نخواهد لود.
با اين اوصاف و با توجه به برد کمتر سامانه فجر 5 به عنوان يک راکت توپخانه اي، مي توان انتظار يک سامانه کاملا نقطه زن را از فجر 5 هدايت شونده داشت که کمک فراواني به يگانهاي توپخانه اي خواهد کرد. همچنين با توجه به اينکه خود راکت نيز بر روي يک کشنده حمل شده و 4 تير از آن بر روي اين خودرو حمل مي شود، اين امر تحرک مناسبي را به اين سامانه مي بخشد.
در نهايت بايد گفت، سامانه هاي توپخانه اي کشورمان که پيش از اين با گلوله هاي هدايت ليزري بصير توان مضاعف يافته بودند، امروز نيز با توسعه يافتن مدل هدايت شونده راکت هاي فجر 5، قدم بلند ديگري را در افزايش دقت و تاثيرگذاري يگان هاي توپخانه اي ايران تجربه کردند که نويدي مهم از انقلاب توپخانه اي در نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران خواهد بود.
برچسب:
نویسنده: پویان خوشنام
تاريخ: دوشنبه
9 اسفند
1395 ساعت: 23:24