ايران
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
مشرق گزارش مي دهد
5 اتفاق مهم در رزمايش بزرگ پدافند هوايي/ از سامانه «ترپوسفري» تا شليک «پاتريوت ايراني» در حوالي کريدور مشهور جهان +عکس
سامانه آسمان که در اين رزمايش مورد استفاده قرار گرفت، در حقيقت اولين سامانه عملياتي ترپوسفري نيروهاي مسلح است؛ سامانه اي که سابقه استفاده از آن به ابتداي دوره جنگ سرد باز مي گردد اما همچنان توسط کشورهايي مثل روسيه، آمريکا و چين مورد استفاده قرار مي گيرد.
به گزارش سرويس دفاع و امنيت مشرق، همچون سالهاي گذشته، رزمايش مدافعان آسمان ولايت، امسال نيز توسط قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبياء (ص) برگزار شد و شليک انواع سامانه هاي پدافندي بومي در کنار تمرين هماهنگي و مديريت مشرتک يگانهاي سپاه و ارتش، با موفقيت مرور شد.
با توجه به محدوده بزرگ برگزاري اين رزمايش که در وسعتي معادل 496 هزار کيلومتر مربع انجام شد (وسعتي بيشتر از برخي کشورهاي بزرگ و پيشرفته اروپايي) و تمرين در بدترين شرايط آب و هوايي، آزمايش سامانه ها و مديريت يگانهاي پدافندي، از اهميت خاصي برخوردار بود.
از سوي ديگر، اين رزمايش در حساس ترين نقاط يعني جنوب کشور برگزار شد و چندين کريدور بين المللي مهم و اصلي حرکت هواپيماهاي مسافربري در آسمان اين مناطق قرار دارند و شليک موفق موشک هاي پدافندي براي انهدام اهداف هوايي، جز با مديريت دقيق اين پروازها و اطمينان از دقت و قابليت سامانه هاي موشکي، امکان پذير نخواهد بود.
همچون ديگر رزمايش ها و تمرين هاي نيروهاي مسلح کشورمان، اين رزمايش بزرگ پدافندي نيز شاهد بهره گيري و عملياتي شدن چندين دستاورد و اتفاق خاص نظامي بود که جايگاه اين تمرين را بالاتر و اهميت آنرا بيشتر کرد.
عملياتي شدن سامانه مخابرات دور برد «آسمان»
سامانه مخابراتي دوربرد هوافضايي «آسمان» به منظور ايجاد ارتباطات امن و پايدار با بُرد بيش از 150 کيلومتر براي نخستين بار در اين رزمايش مورد بهره برداري قرار گرفت. بررسي هاي مشرق نشان مي دهد سامانه آسمان در حقيقت اولين سامانه عملياتي شناخته شده ترپوسفري در نيروهاي مسلح جمهوي اسلامي ايران به حساب مي آيد؛ سامانه اي که سابقه استفاده از آن به ابتداي دوره جنگ سرد باز مي گردد اما هم اکنون نيز همچنان توسط کشورهايي مثل روسيه، آمريکا و چين مورد استفاده قرار مي گيرد.
براي درک بهتر اهميت "آسمان" بايد بدانيم که سامانه ترپوسفري چيست.
در يک سامانه ارتباطي تروپسفري، پرتو به لايه تروپسفر فرستاده مي شود که يک ارتباط خارج از ديد مستقيم را فراهم مي کند. يک سامانه کوچک از اين نوع مي تواند برد 100 تا 150 کيلومتري را بين دو ايستگاه تأمين کند.
سامانه تروپسفر در رژه نيروهاي مسلح (بالا) و آنتن هاي آن در بندرعباس
سامانه هاي بزرگتر با آنتي به قطر بيش از 10 متر و فرستنده اي با توان ارسال در رده کيلووات مي توانند به بردهاي تا 400 کيلومتر برسند. اين ميزان کارايي مبنايي براي توجه به اين سامانه شده است زيرا براي بکارگيري در نواحي که يک سامانه ميکروويو عادي از نظر بکارگيري و نگهداري مقرون به صرفه نيست کانال هاي ارتباطي مناسبي را فراهم مي کند.
در زمينه مسائل نظامي يک سامانه تروپسفري که توسط نيرويي با تحرک بالا به کار گرفته مي شود امکان حفظ زنجيره ارتباطي تا مراکز فرماندهي را هم از نوع صدا و هم داده هاي ديگر بدون اتکا به هواگردها يا ماهواره هاي رله کننده ارتباطات ممکن مي سازد.
با توجه به اينکه هنوز امکان استفاده از ماهواره هاي مخابراتي به صورت بومي و ماهواره هاي خارجي امن براي کشورمان وجود ندارد و البته رويکرد مجدد کشورهاي دنيا به سامانه هاي ارتباط تروپسفري، اقدام ارتش کشورمان در احياي چنين سامانه اي قابل تحسين بوده و با توجه به دستيابي و ايجاد فناوري هاي ديجيتال و روش هاي پيشرفته و سريع پردازش که در رادارهاي بومي کشورمان به کار مي رود بهسازي شاخصه هاي اصلي اين سامانه امري طبيعي نيز هست.
همچنين چنين سامانه اي مي تواند به خوبي در نقش ايجاد کننده کانال هاي ارتباطي بين اجزاي شبکه يکپارچه پدافند هوايي کشور خصوصاً در نقاط صعب العبور و کوهستاني غرب و کويرهاي وسيع شرق با مراکز فرماندهي عمل کرده و لايه اي از ارتباطات امن را فراهم کند.
شليک از خارک پس از 27 سال
در جريان آخرين روز از رزمايش پدافند هوايي ارتش پس از گذشت 27 سال از دوران دفاع مقدس، سامانه هاي موشکي مستقر "در منطقه عملياتي جزيره خارک" از جمله سامانه مرصاد با شليک موفق موشک هاي ميان برد شلمچه، به انهدام هواگردهاي متخاصم اقدام کردند.
جزيره خارگ، منطقه اي استراتژيک است که در 38 کيلومتري ساحل بندر گناوه در خليج فارس قرار دارد و از توابع استان بوشهر به شمار مي آيد. اين جزيره يکي از مهم ترين پايانه هاي صادرات نفت جهان محسوب شده و حفاظت از آن، يکي از مهمترين اقدامات پدافند طي 4 دهه پس از پيروزي انقلاب است، به گونه اي که در طول جنگ تحميلي نيز نيروي هوايي عراق، 2800 حمله به اين جزيره انجام داد و اکنون با توجه به اهميت اين منطقه در صادرات نفت ايران، به روزرساني سامانه هاي پدافندي آن از اهميت خاصي برخوردار است.
پدافند هوايي در دوران جنگ 8 ساله، حجم زيادي از پرنده هاي عراقي از ميگ ها و سوخوها تا ميراژهاي متجاوز را به زير کشيده شد و تقريبا در تمامي مدت 8 سال جنگ لحظه اي اخلال در روند صادرات نفت کشور ايجاد نشد. امروزه نيز به لطف حضور 24 ساعته پرسنل قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبياء(ص) ارتش در اين منطقه راهبردي همچنان آسمان اين منطقه امن و آرام باقي مانده است.
پس از پايان جنگ تحميلي، تاکنون شليک موشک از اين جزيره مهم انجام نشده بود که با شليک موشک ايراني شلمچه، اين اتفاق مجدد رقم خورد.
"تلاش" ايراني وارد سازمان رزم شد
همچنين در جريان اين رزمايش براي اولين بار به صورت عملياتي شاهد آزمايش موشک صياد 2 از سامانه موشکي تلاش بوديم. اين موشک ضد هوايي بر پايه موشک هاي آمريکايي سري استاندارد که قبل از انقلاب خريداري شده بودند توسعه يافته است و معمولا از پرتابگرهاي 2 يا 4 تايي شبيه به مدل موشک پاتريوت پرتاب مي شود.
در چند سال گذشته اولين تست هاي گرم اين موشک با موفقيت انجام شد و حالا در سال 1395 اين موشک به صورت عملياتي وارد سازمان رزم قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبياء (ص) ارتش شده است.
تا به امروز اطلاعات دقيقي درباره برد يا ارتفاع درگيري اين موشک منتشر نشده است اما آنچه که مي توان درباره آن گفت اين مسئله است که اين موشک از نظر برد در رده موشک هاي برد متوسط و مخصوص درگيري با اهداف در ارتفاع متوسط و بالا محسوب مي شود.
موشک صياد 2 يک موشک پدافند هوايي برد متوسط و ارتفاع بلند است که براساس فناوري هاي روز دنيا طراحي شده و قادر است انواع بالگردها، هواپيماهاي بدون سرنشين و اهداف با سطح مقطع راداري کوچک و داراي سرعت و مانور بالا را در محدوده عملياتي خود منهدم کند. قابليت بالاي ضد جنگ الکترونيک و رديابي خودکار و مستقل از ديگر ويژگي هاي اين موشک پدافندي ايراني است.
سامانه تلاش قادر است «رهگيري و درگيري» با اهداف را به طور توامان انجام داده و با اهداف مختلف در ارتفاع متوسط و بالا مقابله کند که به گفته امير اسماعيلي، اين قابليت، از قابليت هاي فني و پيچيده اين سامانه موشکي است. سامانه موشکي تلاش حاصل تلاش هاي متخصصان کشورمان در جهاد خودکفايي قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبيا(ص) و وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح محسوب مي شود.
عملياتي شدن بخشي از باور 373
فرمانده قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبياء (ص) ارتش در روز آخر اين رزمايش همچنين خبر از حضور بخشي از اجزاي سامانه پدافند هوايي باور 373 در جريان اين مانور داد. سامانه باور 373 که از آن به عنوان اس 300 ايراني نيز ياد مي شود حاصل تلاش 10 ساله متخصصان دفاعي ايران براي ساخت يک سامانه پدافند هوايي برد بلند بود.
اين سامانه به عنوان يک سامانه دفاع هوايي دور برد و ارتفاع بالا، قرار است به زودي وارد سازمان رزم کشور شده و در عين حال بر اساس صحبت هاي سردار دهقان وزير دفاع داراي توانايي مقابله با موشک هاي بالستيک نيز هست. با توجه به اينکه بخش هاي مربوط به لانچر اين سامانه، در رزمايش روزهاي گذشته ارتش مشاهده نشد، به نظر مي رسد منظور فرمانده قرارگاه پدافند هوايي، استفاده از سامانه هاي پشتيبان و راداري باور 373 باشد.
شليک بر فراز نيروگاه بوشهر
يکي از نکاط مهم رزمايش مشترک مدافعان آسمان ولايت 7، اجازه قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبيا(ص) براي انهدام يک پهپاد در محدوده شهر بوشهر بود که در اين عمليات يک فروند پهپاد هدف بر فراز نيروگاه بوشهر توسط سامانه پدافندي اسکاي گارد مورد اصابت قرار گرفت و منهدم شد.
اين نوع عمليات را مي توان به نوعي اولين شليک عملياتي و منهدم کردن يک پرنده واقعي بر فراز نيروگاه اتمي بوشهر به حساب آورد. البته پيش از اين نيز سامانه هاي پدافندي مانند "تور ام 1" اقدام به شليک در محدوده اين نيروگاه کرده بودند اما در آن زمان نيروگاه بوشهر تکميل و راه اندازي نشده بود و در عين حال، اين کار در قالب يک تمرين واقعي و با استفاده از جزييات شبيه سازي نفوذ و حمله يک پرنده ناشناس به محدوده اولين نيروگاه اتمي کشورمان انجام نشد و تمرين امروز، به نوعي اولين حمله به اهداف دشمن فرضي بر فراز اين منطقه استراتژيک بود.
رکوردي جديد در جابجايي تاکتيکي نيروهاي مسلح
البته علاوه بر اهميت تست هاي گرم سامانه هاي متنوع پدافندي، در جريان مرحله نخست برگزاري اين رزمايش، رکورد جديدي در جابجايي هاي تاکتيکي نيروهاي مسلح به ثبت رسيد.
البته علاوه بر اهميت تست هاي گرم سامانه هاي متنوع پدافندي، در جريان مرحله نخست برگزاري اين رزمايش، رکورد جديدي در جابجايي هاي تاکتيکي نيروهاي مسلح به ثبت رسيد.
بر اين اساس، جابجايي سريع انواع سامانه ها و تجهيزات شامل سامانه هاي راداري، موشکي، توپخانه اي، ارتباطي، جنگالي، شنود الکترونيکي و ارتباطي تحت کنترل عملياتي شبکه يکپارچه کنترل و فرماندهي قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبياء(ص) ارتش در کمترين زمان ممکن انجام شد و رکورد جديدي در جابجايي هاي تاکتيکي نيروهاي مسلح به ثبت رسيد.
شايد بسياري پس از اعلام خبر برگزاري رزمايش بزرگ پدافند هوايي، منتظر شليک سامانه اس 300 يا باور 373 بودند تا جديدترين سيستم هاي پدافندي کشورمان اين بار به عنوان جزئي مهم از اين چتر امن، شليک ها و قابليت هاي خود را به نمايش بگذارند، اما در کنار اين اتفاق که مي توانست رزمايش مذکور را برجسته تر و با اهميت تر کند، انجام چنين تمرينات حساس و سختي در يکي از مهمترين کريدورهاي هوايي جهان و استفاده از انواع سامانه هاي موشکي بومي، پيام ها و تجارب اجراي اين تمرين واقعي را به اندازه کافي مهم و برجسته خواهد کرد.
برچسب:
نویسنده: پویان خوشنام