ايران
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
مشرق گزارش مي دهد؛
ايران نهمين سازنده پدافندهاي ضد موشک بالستيک در دنيا شد/ تهديدات جنگنده هاي دشمن به خاطره ها پيوست +عکس
باور 373 حاصل يک دهه تلاش متخصصان ايراني براي توسعه سامانه پدافند هوايي برد بلند بوده و همانگونه که وزير دفاع اعلام کرد، دفاع در برابر موشک هاي بالستيک نيز از جمله شاخصه هاي مورد نظر در زمان طراحي آن بوده است.
به گزارش سرويس دفاع و امنيت مشرق، روز صنعت دفاعي امسال متفاوت با سالهاي گذشته از نظر رونمايي دستاوردهاي جديد کشورمان بود و بالاخره يکي از مهمترين و مدرن ترين سامانه هاي دفاعي کشورمان يعني پدافند هوايي برد بلند "باور 373" رسما رونمايي و معرفي شد.
اگرچه متاسفانه اطلاعات رسمي در خصوص ويژگي ها و مشخصات اين سامانه منتشر نشد اما تصاوير منتشره نيز گوياي تحول و اتفاقات مبارک بسياري در حوزه طراحي و ساخت سامانه هاي پدافندي کشورمان بود. البته در عين حال در جريان گفتگوي ويژه خبري به مناسب روز صنعت دفاعي، سردار دهقان وزير دفاع کشورمان در رسانه ملي حاضر شد و درباره موضوعات مختلفي در حوزه صنعت دفاعي کشور به صحبت پرداخت.
در بخشي از اين صحبتها به سامانه پدافند هوايي بومي باور 373 نيز اشاره شد و وزير دفاع درباره اين سامانه به دو نکته اصلي اشاره کرد. يکي از اين نکات، قابليت اين سامانه براي "درگيري با اهداف هوايي در ارتفاع 27 کيلومتري از سطح زمين" و ديگري بحث "توان مقابله با موشک هاي بالستيک" بود و اعلام اين نکته که «قرار است باور 373 در برابر يک موشک بالستيک آزمايش شود.»
اما کدهاي مد نظر سردار دهقان، حاوي چه پيام هايي بود و چه نکاتي را براي اولين بار بيان کرد؟ در حقيقت ارتفاع مورد اشاره براي قابليت درگيري پدافند بومي کشورمان، هم اندازه با ارتفاع درگيري سامانه پيشرفته پدافند موشکي S-300PMU2 است که ايران اخيرا به آن دست پيدا کرده اما اين موشک نيز داراي قابليت هاي محدود ضد بالستيک است.
در عين حال، بايد اين سوال را مطرح کرد که دستيابي به امکان دفاع بر ضد موشک بالستيک و قابليت رهگيري و نابودي آنها براي نيروهاي مسلح کشورمان و دشمنان ما به چه معناست؟ اين سوال نيز قابل توجه خواهد بود که چندين کشور به صورت بومي اين توان را در اختيار دارند؟
دفاع در برابر موشک هاي بالستيک؛ ميراث چالش برانگيز جنگ سرد
با بررسي منابع تاريخي، مشخص مي شود که اولين استفاده از موشک هاي کروز و بالستيک به جنگ دوم جهاني بر مي گردد، جايي که موشک هاي سري V-1 و V-2 آلماني حملات خود را آغاز کردند. در برابر وي 1 که موشکي کروز بود، از همان ابتدا متفقين توانستند موفقيتي هايي را کسب کرده و با توپ هاي ضد هوايي و جنگنده هاي رهگير تعدادي از آنها را ساقط کنند اما موشک بالستيک V-2 يک چالش واقعي بود که در جنگ دوم جهاني دفاعي براي مقابله با آن وجود نداشت. ارتفاع پروازي و سپس سرعت شيرجه بالاي اين موشک ها بر روي اهداف هر گونه دفاع را در برابر اين سامانه در آن دوره غير ممکن کرده بود.
با شدت گرفتن جنگ سرد و افزايش برد و قدرت موشک هاي بالستيک دو طرف، هم آمريکايي ها و هم شوروي ها به فکر راه هاي مقابله با اين تهديد افتادند.
ايالات متحده آمريکا با موشک هاي Nike-X ، Sprint و Spartan برنامه اي را در طول دهه 50 و 60 ميلادي براي دفاع در برابر موشک هاي بالستيک برد بلند شوروي آغاز کرد. افزايش بودجه مورد نياز، افزايش حجم موشک هاي شوروي که مي توانست بر دفاع آمريکا غلبه کرده و توسعه سرهاي جنگي فريب دهنده باعث شد که اصولا ايالات متحده اين برنامه ها را دنبال نکرد و صرفا با افزايش توان آفند موشکي خود، توازن قوا با اتحاد شوروي را بر قرار کند.
در دهه 1970 ميلادي اولين دوره از مذاکرات کاهش نسليحات راهبردي بين دو طرف آغاز شده و يکي از موراد مورد بحث بين دو طرف، محدوديت و به نوعي ممنوع کردن سامانه هاي ضد موشک بالستيک بود.
در اوايل دهه 1980 ميلادي و با روي کار آمدن رونالد ريگان، طرح "جنگ ستارگان" مطرح شد که پروژه اي بسيار بلند پروازنه و ترکيبي از سامانه هاي دفاعي و تهاجمي در روي زمين، دريا، هوا و حتي فضا بود. اين پروژه در همان زمان هم توسط بسياري از کارشناسان، به عنوان يک بحث تبليغاتي شناخته شده بود که توان عملياتي شدن را ندارد. بعد از پايان جنگ سرد نيز پيمان استارت 2 بين روسيه و آمريکا امضاء شد که به کاهش بخشي از موشک هاي قاره پيماي دو طرف انجاميد.
اما در سال 2002 ميلادي، موعد 30 ساله قرارداد پيمان ضد موشکي که در سال 1973 بين شوروي سابق و آمريکا امضاء شده بود سر رسيد و بوش پسر به عنوان رييس جمهور وقت آمريکا از اين پيمان خارج شد. آمريکايي ها به بهانه تهديد موشکي از جانب ايران و کره شمالي، بحث سپر دفاع موشکي را مطرح کرده و برنامه دفاع موشکي خود را با سامانه هاي مختلفي مثل مدل پيشرفته موشک پاتريوت، سامانه تاد، موشک استاندارد و يا سامانه GMD براي دفاع در برابر موشک هاي بالستيک در بردهاي مختلف آغاز کردند که تا به همين امروز نيز ادامه داشته و از جمله مهمترين مسائل مورد اختلاف بين آمريکا و روسيه به شمار مي رود.
موشک استاندارد 3 نيروي دريايي آمريکا- بخشي از سپر دفاع موشکي ايالات متحده
اما در آن سوي پرده آهنين نيز روسها در اين بخش فعال بوده و سامانه A-35 را براي دفاع از مسکو در برابر تهديد موشک هاي قاره پيماي هسته اي توسعه دادند. خود موشک هاي اين سامانه به سر جنگي اتمي مسلح بوده و عمدتا براي رهگيري و نابودي اهداف در خارج از جو زمين ساخته شده بودند. روسيه هم به مانند آمريکا آنچنان در دوره جنگ سرد به دنبال سامانه هاي ضد موشک بالستيک نرفت و بيشتر سعي کرد با تمرکز بر روي موشک هاي بالستيک توازن قوا را برقرار کند.
سامانه روسي S-400 با توانايي هاي ضد بالستيک
با عملياتي شدن سامانه اس 300 در اواخر دهه 1970 و اوايل 1980 ميلادي، روسيه به توانايي ضد موشک هاي بالستيکي کوتاه و ميان برد دست پيدا کرد. در سالهاي اخير مدل هاي جديدتر سامانه اس 300 و سيستم هايي مثل اس 400 و اس 500 - که در حال توسعه است- وظيفه دفاع موشکي ضد بالستيک را بر عهده دارند. البته سامانه A-235 نيز به عنوان مدافع جديد مسکو و مناطق صنعتي مهم در روسيه در حال توسعه است.
البته کشور چين به عنوان يکي ديگر از بازيگران بزرگ در عرصه موشک هاي بالستيک نيز از جمله ديگر دارندگان سامانه هاي ضد موشک بالستيک و حتي سلاح هاي ضد ماهواره به حساب مي آيد. سامانه اس 300 روسي، سامانه چيني اچ کيو 9 و رهگير ضد ماهواره چيني ها از جمله سامانه هاي موجود در اين کشور با قابليت مقابله با موشک هاي بالستيک هستند.
تست موشک رهگير چيني با قابليت خروج از جو زمين
هندوستان ديگر کشور داراي اين توانايي است که برنامه بومي را براي بحث ايجاد توان دفاع در برابر موشک هاي بالستيک براي خود آغاز کرده است. پروژه PAD هند بخشي از اين تلاش ها در اين کشور است که از چند بخش تشکيل شده و در حال حاضر در حال گذراندن مراحل اوليه براي ورود به خدمت است.
شليک آزمايشي موشک رهگير براي سپر دفاع ضد بالستيک هند
هندي ها اعلام کرده اند که به دنبال به دست آوردن توانايي نابود کردن موشک هاي بالستيک در منطقه خارج از جو زمين هستند و در عين حال، موشک اس 400 روسي نيز توسط هندي ها خريداري شده و به زودي به اين کشور تحويل مي شود و بخشي از پدافند ضد موشکي اين کشور را تشکيل مي دهد.
ASTER؛ تلاش مشترک سه شريک اروپايي
سه کشور اروپايي فرانسه، ايتاليا و انگلستان هم با همکاري يکديگر برنامه سامانه پدافندي ASTER را دنبال مي کنند که در دو مدل آستر 15 و 30 ارائه شده و توان درگيري با موشک هاي کروز، هواپيماها و تا حدي از موشک هاي بالستيک را نيز دارد. مدل هاي جديدتري از اين موشک نيز براي مقابله با طيف گسترده تر و تواناتر از موشک هاي بالستيک در حال توسعه است.
اسراييل و برنامه پيکان
رژيم صهيونيستي نيز از اواخر دهه 80 نيز برنامه دفاع ضد موشکهاي بالستيک Arrow را با کمک آمريکا در دستور کار داشته و تا به امروز سه مدل از اين سامانه را توسعه داده است. سامانه فلاخن داوود نيز که توسط اين رژيم توسعه پيدا کرده است داراي توانايي هاي ضد بالستيک محسوب مي شود.
هرچند که اشغالگران قدس، تهديد اصلي خود يعني مقاومت اسلامي را به هيچ وجه نتوانسته سرکوب و کنترل کند و توان راکتي و موشکي رزمندگان حزب الله و مبارزان فلسطيني، همچنان به راحتي مي تواند بخش هاي مختلف اين رژيم را آماج حمله قرار داده و نابودي اين رژيم جعلي را سرعت ببخشد.
ايران با کارت باور 373 وارد باشگاه بهترين ها مي شود
اما اين باشگاه بسيار خاص در حوزه فناوري دفاعي، به زودي عضو جديدي را خواهد پذيرفت و آن هم جمهوري اسلامي ايران با سامانه بومي باور 373 است. باور در حقيقت حاصل نزديک به يک دهه تلاش مهندسان و متخصصان ايراني براي توسعه يک سامانه پدافند هوايي برد بلند و ارتفاع بالا بوده است و همانگونه که وزير دفاع در گفتگوي تلويزيوني اشاره کرد، دفاع در برابر موشک هاي بالستيک نيز از جمله شاخصه هاي مورد نظر در زمان طراحي باور بوده است.
اما داشتن قابليت مقابله با موشک هاي بالستيک به چه معناست؟
براي فهم بهتر اين مسئله، بايد مثالي را طرح کنيم: سريعترين هواپيماي عملياتي جت جهان، SR-71 با سرعتي در حدود 3 برابر سرعت صوت بود اما موشکي مثل اسکاد به عنوان يکي از ساده ترين موشک هاي بالستيک که همچنان در جهان مورد استفاده است، چيزي در حدود 5 برابر سرعت صوت سرعت دارد. براي طراحي موشکي با قابليت مقابله با سامانه هاي بالستيکي، شما بايد براي مقابله با اهدافي بسيار کوچکتر و البته بسيار سريعتر از هواپيماي رزمي آماده شويد.
فراموش نکنيد که امروزه بيشتر موشک هاي بالستيک از قابليت داشتن سر جنگي جدا شونده بهره مي برند که کار را براي شناسايي و مقابله با آنها مشکل تر مي کند.
سامانه باور 373
مسلما باور ايراني با ارتفاع درگيري 27 کيلومتر، در ابتداي راه مقابله با موشک هاي بالستيک حضور دارد اما صرف رسيدن به اين توان، سيگنال بسيار قوي و مشخصي را درباره توانايي دفاعي و پدافندي کشورمان ارسال مي کند. به زبان ساده، کشوري که به اين توانايي مي رسد تقريبا مي توان گفت که حداقل در بحث طراحي و ساخت موشک هاي زمين به هوا براي مقابله با هواپيماي رزمي حتي نسل هاي جديد به خودکفايي کامل رسيده است و ديگر تهديدات دشمنان براي حملات برق آسا از طريق نيروهاي هوايي به کشورمان، محلي از اعراب نخواهد داشت.
بحث بعدي هم اينجاست که در صورت انجام تست موفق باور 373 در برابر موشک بالستيک، مشخص مي شود که علم و توان اوليه در خصوص سامانه هاي ضد بالستيکي در کشور ايجاد شده و دقيقا مانند ساير کشورهايي که در بالا به آنها اشاره شد مي توان انتظار داشت با يک برنامه ريزي صحيح و اختصاص بودجه کافي، در زماني مثل يک يا دو دهه آينده سپر دفاع ضد موشک بالستيک کشور نيز کامل شود.
بحث بعدي هم اينجاست که در صورت انجام تست موفق باور 373 در برابر موشک بالستيک، مشخص مي شود که علم و توان اوليه در خصوص سامانه هاي ضد بالستيکي در کشور ايجاد شده و دقيقا مانند ساير کشورهايي که در بالا به آنها اشاره شد مي توان انتظار داشت با يک برنامه ريزي صحيح و اختصاص بودجه کافي، در زماني مثل يک يا دو دهه آينده سپر دفاع ضد موشک بالستيک کشور نيز کامل شود.
مسلما بحث توسعه موشک هاي ضد هوايي با قابليت خروج از جو و نابودي تهديدات در بيرون از اتمسفر زمين، مسئله پيچيده اي است که به زمان و هزينه نياز دارد که البته با توجه به تاکيدات گسترده فرماندهي معظم کل قوا در حوزه پدافند و همچنين ايجاد زيرساخت هاي آن در برنامه 5 ساله ششم، مي توان اميد داشت که با کار بر روي سامانه باور، هم کشور به طور کامل از واردات سامانه هاي پدافند هوايي برد بلند بي نياز شده و هم يک سپر دفاع ضد موشکهاي بالستيک را براي کشور ايجاد کرد؛ توانايي که تا به امروز در کشور وجود نداشته است.
همچنين با توجه به توضيحات که در روزهاي قبل اعلام شد، سامانه پدافندي باور، به دلايل مختلف فني محصول متخصصان کشورمان است و هيچ نيازي به بهره گرفتن از کمک شرکت ها يا کشورهايي که قبلا در طراحي و ساخت اين نوع سامانه ها فعال بوده اند، نبوده است و به همين خاطر، مي توان گفت با توجه به اينکه رييس جمهور در روز صنعت دفاعي اعلام کرد که "ورود اس300 به کشور، يک کلمه رمز براي دنيا است"، طراحي و ساخت چنين سامانه مدرني در داخل کشور نيز يک دنيا حرف ناگفته به همراه دارد...
برچسب:
نویسنده: پویان خوشنام